Hastalıklar, ordulara savaştıklarından çok daha fazla zayiat verdirdi

Mehmet Bayer, 11 Mart (Hibya) - Pendik Veteriner Kontrol Enstitüsünde görev yapan Erol Kabil, HİBYA muhabirine yaptığı açıklamada, cephelerdeki siper koşullarının askeri açıdan kötü, halk sağlığı açısından ise bir felaket olduğunu söyledi.

Hijyen sağlamanın çok güç olduğunu, siperlerde bir veya iki hafta geçirdikten sonra askerlerin bitlerden arındırılması için iyice temizlenmesi, temiz kıyafet ve ekipman sağlanması için siper hatlarının gerisine gönderilmesi gerektiğine işaret eden Kabil, buna rağmen hastalıkların yaygınlaştığını bildirdi.

Kabil, savaşın sürdüğü 4 yıl boyunca Batı Cephesi'nde 'siper' ön ekini alan ve siper hastalıkları olarak adlandırılan 4 hastalığın büyük sorun teşkil ettiğini ifade ederek, ''Bununla birlikte daha önceki savaşlarda tecrübe edilmemiş olan siper yaşamı nedeniyle, fare, bit, pire gibi canlıların olağanüstü sayılabilecek oranda çoğalması, hastalıkların hızlı bulaşmasıyla daha önce bilinmeyen yeni hastalıkların tecrübe edinmesine neden olmuştur.'' dedi.

Savaşta, tedavi merkezlerinde en çok tespit edilen hastalıklar

Erol Kabil, cephelerde tespit edilen bazı hastalıklar ve görülme oranlarına ilişkin şu verileri paylaştı:

''Siper ateşi: Yüzde 8,70
Doku iltihapları: Yüzde 7,90
Siper ayağı: Yüzde 6,80
Grip: Yüzde 6,60
Uyuz: Yüzde 6,10
Şarapnel: Yüzde 4,90
Silahla yaralanma: Yüzde 4,70
Hardal ve klor gazı zehirlenmesi: Yüzde 3,98
İshal: Yüzde 3,00
Romatizma: Yüzde 2,60
Savaş şoku: Yüzde 2,30
Bel soğukluğu: Yüzde 2,20
Akciğer enfeksiyonu: Yüzde 2,10
Frengi: Yüzde 2.00
Femur kırığı: Yüzde 1,90
İdrar yolu enfeksiyonu: Yüzde 1,80
Bit enfeksiyonu: Yüzde 1,80
Cinsel yolla bulaşan hastalıklar: Yüzde 1,60
Kangren: Yüzde 1,30
Eşek arısı sokmaları: Yüzde 1,00''

Yaşanan olumsuz koşulların ''siper ayağı'', ''siper ağzı'', ''siper ateşi'' ve ''siper nefriti'' gibi hastalıkların ortaya çıkmasına ve bu şekilde isimlendirilmesine neden olduğunu dile getiren Kabil, şöyle konuştu:

''Siper ateşi, bitler tarafından yayılan kısa süreli tekrarlayan bir ateşti, siper nefriti, bilinmeyen bir nedene bağlı olarak böbreklerin iltihaplanmasıydı. Siper ayağı, soğuk ve neme maruz kalma nedeniyle ayaklarda ağrı ve şişlik içeriyordu ve bu da kangrene yol açabiliyordu, siper ağzı kötü beslenme, kötü ağız bakımı nedeniyle oluşan diş etli iltihaplarına verilen isimdi. Bu hastalıklar İngiltere ve müttefiklerinde yaklaşık yarım milyon insanın ölmesine neden oldu. Savaş ilerledikçe pek çok sivil siperlerde meydana gelen bu tuhaf hastalıkları duydu, ancak hastalıklar hakkındaki bilgileri bunun ötesine geçmedi.''

Kabil, siperde, sadece ''siper'' ön ekini alan hastalıkların görülmediğini, başka sağlık sorunlarının da yaşandığını belirterek, şunları kaydetti:

''Çünkü siperlerdeki hijyenik şartlar, yeterli değildi. Olumsuz hava koşulları siperlerdeki yaşamı daha da kötüleştirmiştir. Sıcak yaz aylarında lağım ve çok sayıdaki ceset, farelerin sayısındaki olağanüstü artış gibi etkenler, bulaşık su ve gıdalar aracılığıyla dizanteriye, soğuk kışlar su baskınlarına ve donmaya neden oldu. Aralık 1914'te 6 bin donma vakası yaşandı. Bu hastalıklar, askerlerin moralini bozmakla kalmadı, savaşın ilerleyişini de etkileyen önemli sağlık sorunları olarak öne çıktı. Yoğun temasın olduğu, malzemelerin ortak kullanıldığı siperlerde, bahsedilen bu hastalıkların dışında temas, kontak, ortak malzeme ve giysilerin kullanılmasıyla bulaşan diğer hastalıkların da artmasına neden olmuştur.''